Zmiany w ustawie o ograniczeniu handlu w niedziele i święta

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta, znana jako OgrHandNiŚU, podlega zmianom zgodnie z projektem ustawy zgłoszonym do Sejmu. Zmiany dotyczą głównie wyłączeń spod zakazu handlu, powierzania pracy w handlu oraz doprecyzowania istniejących przepisów. Projekt ma na celu dostosowanie regulacji do zmieniającej się liczby niedziel, w których zakaz handlu nie będzie obowiązywał. Zmiany nie generują skutków finansowych dla budżetu państwa i samorządów.

Tematyka: ustawa, ograniczenie handlu, niedziele, święta, zmiany, projekty ustawy, handel detaliczny, polskie sklepy, raport, Ministerstwo Przedsiębiorczości, życie Polaków

Ustawa z 10.1.2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (t.j.: Dz.U. z 2019 r.
poz. 466 ze zm., dalej jako: OgrHandNiŚU) obowiązuje wprawdzie od 1.3.2018 r., jednak już 20.11.2018 r. do
Sejmu wpłynął projekt ustawy o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre
inne dni (dalej jako: projekt).
• Kontrole PIP wprawdzie wskazują na respektowanie przepisów OgrHandNiŚU, jednak według projektodawcy
istnieje konieczność wprowadzenia kilku zmian (zarówno uszczegóławiających jak i doprecyzowujących).
• Zmiany dotyczą głównie wyłączeń spod zakazu handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem,
a także powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności
związanych z handlem.
• Według projektodawcy zmiany są ważne ze względu na zmniejszającą się w kolejnych latach liczbę niedziel,
w których zakaz handlu nie będzie obowiązywać, bowiem od 1.1.2020 r., będzie to 7 niedziel w każdym kolejnym
roku kalendarzowym.
• Projekt nie rodzi skutków finansowych zarówno dla budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego.
Proponowane zmiany w OgrHandNiŚU
Ogólna zasada wyrażona w OgrHandNiŚU jest taka, że niedziele i święta w placówkach handlowych handel oraz
wykonywanie czynności związanych z handlem, jak i powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania
pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem są zakazane. Od powyższego przewidziane są
jednak wyjątki, które zostały wyrażone w przepisie art. 6 OgrHandNiŚU, w tzw. katalogu dozwolonych wyłączeń.
Projektodawca proponuje, aby w niniejszym przepisie wprowadzić zmiany polegające na:
1. class="MsoNormal">zmianie brzmienia pkt 6), który miały wskazywać, że zakaz handlu nie obowiązuje w:
placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji
miejskiej, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych. W odniesieniu do aktualnego brzmienia,
zaproponowano wyeliminowanie kategorii: „wyrobów tytoniowych”. Zgodnie z uzasadnieniem: „Jak wynika
z przeprowadzanych czynności kontrolnych przepis - w jego obecnym brzmieniu - jest nadużywany, bowiem jest
wykorzystywany przez przedsiębiorców, którzy w praktyce handlują przede wszystkim innymi towarami, niż
wyroby tytoniowe (papierosy sprzedają niejako „przy okazji”), i z tego powodu nie mogą skorzystać z innego
wyłączenia spod zakazu handlu określonego w art. 6 ust. 1 ustawy. Proponowana zmiana nie wyłącza natomiast
możliwości sprzedaży wyrobów tytoniowych w niedziele i święta. Nadal bowiem taka sprzedaż będzie możliwa
przez placówki handlowe korzystające z wyłączenia spod zakazu handlu na podstawie innych przepisów art. 6
ust. 1 (np. pkt 1 dotyczącego stacji paliw płynnych)” (źródło: http://www.sejm.gov.pl)
2. class="MsoNormal">zmianie brzmienia pkt 7), który wskazywałby, że zakaz handlu nie obowiązuje w:
placówkach pocztowych w rozumieniu ustawy z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2188
ze zm.), w których przeważająca działalność polega na świadczeniu usług pocztowych w rozumieniu tej ustawy.
Zmiana jest niezwykle istotna, ponieważ dotychczasowe przepisy nie wskazywały na przeważającą działalność
w świadczeniu usług pocztowych, co spowodowało, że wyłączeniem objęte były wszystkie placówki pocztowe.
Ta luka prawna została wykorzystana, m.in. przez jedną ze znanych sieci sklepów spożywczych, które mogły
handlować w niedziele i święta, bowiem oferowały usługi pocztowe/ kurierskie (a nie musiała to być ich
przeważająca działalność).
3. class="MsoNormal">zmianie pkt 14) polegającej na zastąpieniu wyrazów „w przypadku sprzedaży ryb
z burty” wyrazami „w przypadku sprzedaży ryb ze statku rybackiego”. Zmiana ta ma jedynie charakter
redakcyjny.
4. class="MsoNormal">zmianie brzmienia pkt 24), które wskazuje, że handel nie jest zakazany w okresie od dnia 1
czerwca do dnia 30 września każdego roku kalendarzowego – w placówkach handlowych, prowadzących handel
wyłącznie maszynami rolniczymi lub częściami zamiennymi do takich maszyn l ub materiałami
eksploatacyjnymi do maszyn rolniczych lub materiałami używanymi w trakcie bieżącej, zwykłej pracy
maszyn rolniczych lub narzędziami do wymiany części zamiennych w maszynach rolniczych.
Projektodawca w pierwszej części przepisu spójnik: „i” zamienił na: „lub” oraz dodał pozostałe brzmienie,
poprzez rozszerzenie katalogu dozwolonych wyłączeń. Projektodawca uznał, że: „(…) nieracjonalne
i niepraktyczne jest dalsze utrzymywanie przepisu uchylającego zakaz handlu w odniesieniu do placówek
handlowych prowadzących handel wyłącznie maszynami rolniczymi i częściami zamiennymi do tych maszyn,

bowiem w praktyce takich placówek handlowych po prostu nie ma. Proponowana zmiana przepisu, poprzez jego
uzupełnienie (...) będzie odpowiadać potrzebom i oczekiwaniom środowisk rolniczych, a jednocześnie nie
naruszy istoty ustawy”.
5. class="MsoNormal">Zmianie brzmienia pkt 32), który wskazywałby na dopuszczalność handlu w niedziele
i święta w placówkach handlowych, w których jest prowadzony wyłącznie skup zbóż, rzepaku, buraków
cukrowych, owoców, warzyw lub mleka surowego. Zmiana polega na dodaniu do katalogu: „rzepaku”.
6. class="MsoNormal"> Dodaniu w art. 6 ust. 3 i 4 w brzmieniu: Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, przy
prowadzeniu handlu w placówce handlowej zgodnie z przepisem ust. 1 pkt 27, może korzystać
z nieodpłatnej pomocy małżonka, dzieci własnych, dzieci małżonka, dzieci przysposobionych, rodziców,
macochy i ojczyma; oraz ust. 4 " Osoby, o których mowa w ust. 3, nie mogą być pracownikami lub
zatrudnionymi w rozumieniu art. 3 pkt 4 i 5, w placówce handlowej lub w placówkach handlowych
u przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 27”. Zmiana polega wskazaniu wyraźnego zakresu
podmiotowego osób, z których nieodpłatnej pomocy mógłby korzystać przedsiębiorca będący osobą fizyczną
prowadzący handel wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Zmiana jest słuszne
w rzeczywistości przedsiębiorca taki często korzysta z nieodpłatnej pomocy członków najbliższej rodziny
w czasie prowadzenia handlu w takie dni. "Taka praktyka nie narusza celu ustawy, którym jest m.in. zapewnienie
wolnych od pracy niedziel i świąt pracownikom handlu i osobom wykonującym w handlu pracę na podstawie
umowy prawa cywilnego. (...) Proponuje się także, aby świadczenie takiej pomocy mogło mieć miejsce jedynie
w tej placówce handlowej, w której przedsiębiorca będący osobą fizyczną osobiście wykonuje handel. Z
apobiegłoby to ewentualnym praktykom polegającym na możliwości otwarcia jednocześnie kilku
placówek handlowych należących do jednego przedsiębiorcy, które mogłyby być obsługiwane przez
członków rodziny w sytuacji, gdy praktycznie tylko w jednej z nich przedsiębiorca może osobiście
prowadzić handel".
Z opublikowanego w kwietniu 2019 r. raportu Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii, pt. OCENA
WPŁYWU OGRANICZENIA HANDLU W NIEDZIEL wynika, że ze względu na przeprowadzone analizy nie
rekomenduje się wprowadzania zmian w obecnym modelu dochodzenia do pełnego ograniczenia handlu
w niedziele. Uznano, że istnieje ustawowa konieczność wzmocnienia małych, polskich sklepów, jak i potrzeba
przeprowadzenia pogłębionego badania i obserwacji handlu detalicznego oraz oddziaływania ograniczenia
niedzielnego na placówki małego formatu, jak i wpływu OgrHandNiŚU na jakość życia Polaków.

Raport Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii sugeruje, że obecny model ograniczenia handlu w niedziele nie wymaga zmian. Zaleca się natomiast wsparcie małych sklepów oraz przeprowadzenie dalszych badań nad wpływem ograniczeń handlu na życie Polaków.